هو الرزاق
فهرست مطالب

مقدمه

لوله پلیکا چیست ؟ لوله پی وی سی چیست ؟ این سوالاتی است که قسط داریم در این مقاله به آنها پاسخ دهیم. همچنین مواد اولیه لوله pvc و upvc که در تولیدشان استفده شده را شرح نمائیم. امیدواریم تا مطالب ذکر شده جامع و مورد تائید کاربران باشد؛ و بتوانیم پاسخ به سوالات کاربران را در این مطلب ارائه دهیم.

لوله pvc و upvc به عنوان بخشی از تجهیزات برق کشی ساختمان و کانال کشی فاضلابی، بیشترین مصرف را به خود اختصاص داده است. دلیل این موضوع مقاومت بالای آن در برابر واکنش محیطی (شیمیایی و فیزیکی)، قیمت مناسب، وزن کم، رعایت اصول بهداشتی، افزایش استاندارد ایمنی و سازگاری با حفظ حریم محیط زیست می باشد.

لوله پلیکا و لوله پی وی سی pvc چیست ؟

در واقع لوله پلیکا همان لوله پی وی سی pvc و upvc بوده و با این نام در میان مصرف کنندگان شناخته شده است. لوله پلیکا (پولیکا) دارای ویژگی های متعددی بوده که جهت موارد و مصارف مختلف تولید می گردد. همانطور که گفتیم ماده اولیه تولید پولیکا همان پی وی سی است، که مخفف واژه “پلی وینیل کلراید” می باشد.

لوله پلیکا چیست؟ لوله پی وی سی چیست ؟

دانشمندی که در تولید این نوع لوله دست داشته، “پلیکا” نام دارد. به همین دلیل نام آن را به این کالا منتسب کرده اند و به عنوان یک واژه رایج بخصوص در ایران شناخته می شود. پلیکا به عنوان اولین شخصی در تاریخ ثبت شده که از مواد پلیمری pvc در تولید لوله خود استفاده نموده.

بیشترین کاربرد لوله پلیکا در بخش تاسیسات برق ساختمان، لوله کشی فاضلابی ساختمانی و زیر زمینی می باشد. کیفیت، تولید و فرمولاسیون تمامی این موارد با یکدیگر متفاوت بوده، و هر کدام گواهی استاندارد مخصوص خود را دارا است. در ادامه این مطلب به انواع مختلف لوله pvc پولیکا با جزئیات آن می پردازیم.

لوله پی وی سی چیست ؟

لوله پی وی سی که همان پلیکا (پولیکا) بوده، تولید شده از مواد pvc است. این ماده باعث ایجاد خصلت های بسیار ویژه ای در این مدل لوله گشته که مصرف آن را توجیح می نماید. همچنین نمونه های مختلفی در بخش برق ساختمان و فاضلاب آن تولید گشته که دارای سایز بندی استاندارد نیز می باشد.

تاریخچه لوله پی وی سی

پی وی سی در اوایل سال 1835 (قرن نوزدهم) کشف شد، ولی اولین گزارش قطعی از پلیمریزاسیون “وینیل کلراید” در حدود 35 سال بعد گزارش گردید. در آن زمان، این ماده به صورت یک جامد سفید مات گزارش شد، که می توانست تحمل حرارت را تا 130 درجه سانتیگراد بدون تخریب داشته باشد.

در سال 1912 اولین تحوالت صنعتی در کشور آلمان آغاز شد. در طول دهه 1920 تلاش برای استفاده از کوپلیمرهای پی وی سی که فرآیند کردنشان ساده تر از pvc بود انجام گردید. این تلاشهای اولیه تا حدی موفقیت آمیز بود. تا اینکه در سال 1932 اولین لوله پی وی سی ساخته شده از کوپلیمر pvc تولید گردید.

حدود سه سال بعد اولین لوله پی وی سی با استفاده از سیلندر مارپیچ و اکسترودر هیدرولیکی تولید شد. این فرآیند شامل خمیر کردن پودر پی وی سی در سیلندر مارپیچ و سپس نورد کردن و تولید ورق pvc بود. سپس ورق pvc می توانست در یک فرآیند غیر پیوسته و خرد شدن در اکسترودر دیگر منجر به تولید لوله پلیکا pvc شود.

لوله pvc

با وجود این، همین لوله پلیکا پی وی سی به دلیل مقاومت بالا در برابر مواد شیمیایی، عدم تغییر مزه یا بوی آب عبوری از داخل آنها و سطح داخلی صاف و مناسب، برای انتقال آب آشامیدنی و فاضالب مناسب بودند.

از سال 1936 تا 1939 در بیش از 400 محل زندگی در مرکز آلمان لوله پی وی سی برای انتقال آب آشامیدنی و فاضلاب نصب گردید. آزمون و استفاده از لوله پلیکا pvc در طول سالهای 1936 تا 1941 در الیپزیگ، درسدن، ماگدبورگ، برلین، هامبورگ، کلن، هیدلبرگ و ویسبادن انجام گرفت.

سال 1950 و 1960 دهه های پیشرفت چشمگیر، برای فنآوری لوله پلیکا pvc بود. نتایج حاصل از تحقیق چندین شرکت اروپایی و آمریکایی در مورد لوله pvc ابتدایی بکار برده شده قبل از جنگ جهانی اول، پتانسیل بسیار بالای لوله پی وی سی را ثابت کرد. شرکتهای مذکور این فناوری را در زمینه فرمولاسیون و فرآیند دنبال کردند.

تحقیقات و آزمایشات سامان مند منجر به ایجاد استابلایزرهای تاثیر گذار، روان کننده و کمک فرآیندها همراه با مهندسی دستگاه های فرآیند تولید به طور ویژه برای پی وی سی گردید. در طول این دوره زمانی، بطور عمده لوله پی وی سی با محصولات قدیمی تر در بازار رقابت کرد.

مانند: لوله های مورد استفاده برای شبکه توزیع گاز، لوله های برقی، انتقال آب و فاضلاب، زهکشی، انتقال آب باران و… لوله pvc پس از 70 سال استفاده همانطور که در شکل 1 مشاهده می کنید سالم از زیر خاک درآورده شدند.

لوله های پی وی سی قدیمی
تصویر 1 ؛ لوله pvc های قدیمی کشیده شده از زیر خاک

pvc پی وی سی چیست ؟

برای درک بهتر از آنکه متوجه شویم که pvc پی وی سی چیست ؟ ابتدا معنای این واژه را بازگو می نمائیم. pvc (پی وی سی) مخفف جمله Polyvinyl chloride (پلی وینیل کلراید) است. که طبق ترکیب شیمیایی خاص و تحت فشار از مواد اولیه پتروشیمی تولید شده، که در ادامه بطور دقیق به آن اشاره خواهیم کرد.

وینیل کلراید یک ترکیب آلی کلردار است، که وی سی ام (VCM) نیز نامیده می شود. این ماده بیرنگ یکی از مواد شیمیایی صنعتی مهم بوده که برای تولید پلی وینیل کلراید (پی وی سی) بکار می رود. در دما و فشار محیطی، وینیل کلراید به حالت گازی است. این ماده شدیداً سمی، باقابلیت اشتعال بالا و سرطانزا است.

پی وی سی PVC ماده اولیه لوله پلیکا، از پلیمریزاسیون رادیکالی مونومر وینیل کلراید به دست می آید. با توجه به شکل 2، پلیمریزاسیون توسط بخش فعال شروع شده و مونومرها به صورت سر به دم به همدیگر متصل شده اند. سپس رشد زنجیر از طریق واکنش زنجیر رادیکالی با عامل ایکس متوقف شده است.

تولید پی وی سی PVC لوله پلیکا و لوله پی وی سی pvc چیست ؟
تصویر 2 ؛ پلیمریزاسیون رادیکالی مونومر وینیل کلراید

پی وی سی ماده اولیه لوله پلیکا یکی از پرمصرف ترین پلیمرهای مصنوعی بوده، که از پلیمریزاسیون رادیکالی مونومر وینیل کلراید به دست می آید. این پلیمر به صورت های مختلفی از قبیل سخت، منعطف، کوپلیمر و فومی وجود داشته است.

همچنین به دلیل خواص مطلوبی نظیر خواص فیزیکی و مکانیکی، مقاومت شیمیایی، قیمت ارزان، سبکی و تنوع در روشهای شکل دهی، کاربردهای گسترده و از میزان مصرف بالایی برخوردار است. در شرایط حاضر یکی از ارزشمندترین محصوالت صنعت پتروشیمی، پی وی سی است.

قیمت لوله پلیکا دیجی کالا

بطور عمومی بیشتر از 50% از PVC ساخت بشر در ساختمان سازی استفاده می شود، زیرا PVC قیمت لوله پلیکا دیجی کالا ارزان بوده و به سادگی سرهم بندی می شود. در سالهای اخیر پی وی سی جایگزین مواد ساختمان سازی سنتی نظیر چوب، سیمان و سفال در بسیاری از مناطق شده است. 

انواع لوله پلیکا (لوله PVC)

لوله پی وی سی در مدل رزوه ای، پیچی، جوشی، اورینگی و چسبی تولید شده، که هرکدام بنابر کاربردشان مورداستفاده قرار می گیرند. غالباً این لوله پلیکا جهت انتقال سیالات بدون فشار یا با فشار کاری پائین مورد استفاده قرار می گیرد. اما جهت سیالات پرفشار حتماً از اتصال جوشی و رزوه ای باید استفاده شود.

لوله پلیکا یو پی وی سی امروزه تنها در ساختمان ها مورد قرار نمی گیرند. بلکه در کاربری های زهکشی بسیار مورد اعتماد بوده و در شبکه های انتقال آب آشامیدنی تحت شبکه، فشارهای انتقال فاضلاب شهری و… مورد استفاده قرار میگیرد.

خواص و مزایای لوله پی وی سی

  • مقاومت در برابر خوردگی

لوله پلیکا یو پی وی سی نارسانای جریان الکتریکی هستند. و در برابر واکنش الکترو شیمیایی ناشی از اسیدها، بازها و نمک ها که منجر به خوردگی در فلزات شده مقاوم هستند. این ویژگی در سطح داخلی و خارجی لوله پی وی سی وجود دارد. استفاده از این لوله در نتیجه کاربرد که در آن خاک مهاجم وجود دارد، به صرفه است.

  •  مقاومت شیمیایی بالا

لوله پی وی سی در برابر بسیاری از الکل های روغن، و مواد نفتی غیر آروماتیک همچنین در برابر اکثر خورنده ها، مقاوم است. بازها و نمک، نظیر اسیدهای غیر آلی مقاوم هستند. برای کارهای معمول آب لوله، رسانی های پی وی سی کاملاً در برابر مواد شیمیایی موجود در خاک و آب مقاوم هستند.

مسئله ی مقاومت شیمیایی تنها هنگامی مطرح شده، که محیط های غیرعادی وجود داشته باشد. و یا از لوله برای انتقال مواد شیمیایی استفاده شود.

  • مدول الاستیسیته بالا و انعطاف پذیری

مقاومت لوله پلیکا در برابر شکست یکی از مزایای عملکردی مهم آن ها محسوب می شود. لوله پی وی سی قادرند بدون شکستگی تغییر شکل، تحت بار بدهند. مدول الاستیسیته لوله یو پی وی سی یکی از مزایای مهم آن برای کاربردهای فنی محسوب می شود. به خصوص در شرایطی که حرکت یا لرزش خاک محتمل باشد.

 همچنین با توجه به این که ضخامت لوله های فاضلابی بر اساس مقدار مدول الاستیسیته رزین مصرفی در ساخت لوله تعیین می گردد. بالا بودن مدول لوله یو پی وی سی باعث کاهش ضخامت لوله و افزایش سطح مقطع عبور جریان می شود.

  • استحکام کششی بلند مدت

لوله پلیکا upvc به گونه ای فرمول بندی می شوند تا استحکام کششی بلند مدت که در طراحی لوله MRS بالایی داشته باشند. حداقل استحکام مورد نیازهای تحت فشار به کار می رود. البته برای لوله پی وی سی در حدود دو برابر بیشتر از مقادیر متناظر دیگر لوله های پلاستیکی نظیر پلی اتیلن است.

به همین دلیل هم ضخامت لوله یو پی وی سی نسبت به سایر لوله های پلاستیکی کمتر بوده و در نهایت وزن کمتری نیز دارد، که این مسئله مزیت مهمی محسوب می شود.

  •  نسبت استحکام به وزن بالا، وزن سبک

استحکام بالای لوله پی وی سی باعث حداقل شدن ضخامت و سبکی این لوله ها می گردد. لوله upvc مزیت سبکی چشمگیری دارند که جنبه ایمنی مهمی محسوب می شود. امکان حمل و نقل آسان، آسیب های کاری را به حداقل رسانده و نصب و حمل و نقل ارزان تر را تسهیل می کند.

یک فرد می تواند به راحتی دو لوله 6 متری با اندازه 110 را حمل کند، ولی تنها قادر است کمتر از 1.5 متر لوله با اندازه آهنی را با همان نیرو حمل کند.

  • اتصالات آب بند

یک مزیت مهم برای هر لوله آب بندی اتصالات آن نیز می باشد. لوله های یو پی وی سی با عمق اتصال بالا و سیستم های اتصال اورینگی توانسته است از طریق (Push-fit) همین مزیت بسیاری از محصولات سنتی را کنار بزند.

  • مقاومت در برابر سایش و خراش

لوله های یوپی وی سی مقاومت بسیار بالایی در برابر سایش و خراش از خود نشان می دهند. ثابت شده است که لوله پلیکا یو پی وی سی دوام بسیار بالاتری نسبت به لوله های فلزی گالوانیزه یا فولادی، سیمانی و سفالی در برابر انتقال مواد دوغابی نیز دارند.

  • استحکام ضربه

تحت شرایط نرمال، لوله پی وی سی مقاومت نسبتاً بالایی در برابر آسیب های ناشی از ضربه در مقایسه با لوله های سفالی، سیمانی و بیشتر مواد رایج در ساخت لوله دارند. باوجود کاهش مقاومت ضربه لوله های یوپی وی سی در دماهای بسیار پایین، استحکام ضربه ی آن همچنان بالاتر از حد نیاز است. 

  •  مقدار زبری پایین

زبری لوله عامل بسیار مهم و مؤثری در ایجاد افت فشار و کاهش دبی است. لوله pvc به دلیل داشتن سطوح داخلی بسیار صیقلی (ضریب زبری و مقاومت بسیار پایینی در برابر جریان سیال از خود نشان می دهند.) اصطکاک پایین علاوه بر این، در بسیاری از لوله، باکتری ها در قسمت زبر و دارای پستی و بلندی تجمع می کنند.

تشکیل زیست لایه (biofilm) به مرور جریان راه آب را بسته که این امر باعث افت فشار جریان شده و بر سلامت آب شرب تأثیر منفی می گذارند. زبری هیدرولیکی پایین لوله پلیکا upvc با ممانعت از تشکیل بیوفیلم، علاوه بر کاهش افت فشار، مانع ته نشینی لجن در شبکه فاضلابی می شود.

بنابراین هزینه های نگهداری این لوله pvc ها پایین بوده و طراحی اولیه ی خط لوله نیز بهینه تر صورت می گیرد.

  • کیفیت آب

استفاده از فرمولاسیون مناسب جهت تولید لوله پی وی سی موجب می شود تا مطابق استانداردهای NSF 61-62 بتوان از این لوله ها جهت انتقال آب آشامیدنی استفاده نمود و اطمینان حاصل کرد که مقادیر سرب، قلع و سایر عناصر سمی نظیر جیوه، کروم، کادمیم و باریم زیر حدود مجاز استاندارد می باشند.

  • مقاومت در برابر شعله

لوله pvc به سختی آتش گرفته و در غیاب منبع خارجی شعله به سوختن ادامه نمی دهد. دمای شعله ور شدن خود به خودیه آن 454 درجه سانتی گراد است. که بسیار بالاتر از اکثر مواد ساختمانیست. در اثر سوختن پی وی سی گاز HCl آزاد شده، این گاز از دسترسی اکسیژن به منطقه مشتعل شده جلوگیری می کند.

به همین دلیل است که پی وی سی pvc را ماده خود خاموش شونده نامید

  •  مقاومت در برابر نفوذ ریشه درختان

پیشگیری و جلوگیری از نفوذ ریشه درختان در سامانه های لوله کشی مدرن امری ضروری و اجتناب ناپذیر است. ریشه درختان به دو صورت می تواند به سامانه لوله کشی آسیب بزند:

  1. در محل های اتصال موجب نشی شوند.
  2. باعث شکسگی لوله شوند.

تجربه گسترده از بازشدن محل اتصالات و نفوذ ریشه ها به داخل انواع لوله پلیکا از محل اتصالات گزارش شده است. که نهایتاً موجب نشتی لوله فاضلابی شده اند؛ این در حالی است که لوله پی وی سی در برابر ریشه درختان کاملاً مقاوم هستند. موید این مطلب آزمونی است که در سال 1977 در شهر آلاباما انجام شده است.

دراین آزمون شش محل اتصال لوله یوپی وی سی فاضلابی مونتاژ شده و در داخل یک جعبه خاک که در بالای آن درختی بطور مستقیم قرار گذاشته شده، قرار دارد. و یک جریان ثابت آب از داخل لوله در حال عبور می باشد؛ پس از اتمام مدت زمان آزمون مشاهده گردید که درخت در اثر بی آبی خشک شده است.

مطابق شکل 1-3 این آزمون و آزمون های دیگر نظیر تحت بار قرار دادن محل اتصال با وزنه مختلف جهت شبیه سازی مقدار فشار اعمالی خاک روی محل اتصال لوله یا فشار از طرف ریشه به لوله، نشان داد که لوله پلیکا علاوه بر اینکه اجازه ورود ریشه درختان به داخل لوله را نمی دهند. بلکه در برابر نشتی مقاوم می باشند.

لوله pvc پی وی سی
شکل 1-3
  • قیمت لوله پلیکا مناسب

علاوه بر مزایای ممتاز ذکرشده برای لوله pvc ، قیمت لوله پلیکا ها بسیار مناسب و قابل رقابت با سایر لوله های پلیمری، فلزی، چدنی و …می باشند. به طوری که امروزه لوله پی وی سی در دنیا یکی از گزینه های اصلی در شبکه های آب و فاضلاب می باشند.

اقلام لوله برق را ثبت کنید

تا پیش فاکتور ارسال کنم